home          about          work          contact

LEVI VAN GELDER

 

“De angst is de moeder van de moraal.”

                         - Niet Monica Geuze

 

Echtheid, authenticiteit, realness, wat een fantastisch nep begrip. In kunst is echtheid geen valide begrip. Voorbeeld. Tijdens een interdisciplinair project ging ik met mijn samenwerkingsgroep langs bij onze begeleider, een kunstenaar. Het moest een soort van bespreking zijn, maar bij deze man wist je dat je eerst een monoloog van minstens drie kwartier zou krijgen voordat je überhaupt kon beginnen aan je uitleg. Dit keer was het weer raak. Hij vertelde over een leerling van hem op de school waar hij les gaf. Zij wilde het smelten van een blok ijs realistisch in beeld brengen. Ze wilde als kunstenaar geen ingrepen doen, maar de natuur zijn werk laten gaan en dit vastleggen. Pure echtheid.

 

Het probleem was dat het proces simpelweg te lang was om op film vast te leggen, en dat ze geen cuts wilde maken in de film, omdat het eindproduct dan minder echt zou worden. Ze vroeg zijn advies.

 

‘Als je geen cuts wilt maken omdat je dan bang bent echtheid te verliezen,’ zei hij. ‘Dan zou ik de hele film gewoon wegknippen, want echt zal het sowieso niet worden.’ Hij verklaarde zich nader. Het blok ijs moet ergens vandaan gehaald worden, vervoerd naar de studio, op een sokkel geplaatst worden, verhit door belichting waar de film mooier van wordt. Het proces zal niet echt zijn, dus waarom moeite doen om de tijdverloop “echt” te laten zijn. Het gaat om het beeld dat je neerzet, hetgeen wat je communiceert. Desnoods animeer je de ijsschots op een manier waardoor het levensecht lijkt, documentatie van echtheid ga je niet bereiken.

 

Nou zou ik hier niet een anekdote van maken als ik het hier niet ontzettend mee eens was. En ik durf nog een stapje verder te gaan. Zelfs als je brekende golven, zonder cuts in onvertraagd tempo, filmt. Of de wind die bladeren doet bewegen of een gazelle die door de steppe sprint, jij als kunstenaar, als mens, hebt gekozen om juist dit beeld te laten zien. Jij weet waarom je het wilt laten zien, een gedachte erachter. Jij maakt een kopie van de waarheid en giet jouw eigen visie als een dressing hier overheen. Bon appétit, zeg je dan. Een vers bordje realiteit. Maar dat heerlijke verse glutenvrije veganistische maaltje gemaakt van streekproducten is net zo onecht als een diepvriesmaaltijd van de Aldi.

 

 

 

 

Eigenlijk de enige, maar dan ook de enige manier, voor een kunstenaar om echtheid te bereiken, is om je toeschouwer mee te nemen naar iets echts (een mus of een boom of een strontvlieg) en te zeggen; dit is mijn kunstwerk. En zelfs daarvoor heb ik twee tegenargumenten. De eerste; zelfs van natuur kunnen we niet honderd procent zeker weten of het “echt” is. (Dan komen we echt in conspiracy/matrix theorieën waar we ons nu zeker niet in gaan verdiepen.) De tweede; We kunnen eigenlijk hetzelfde zeggen als hiervoor, alleen ietwat genuanceerder. Dit keer maak je geen kopie van de werkelijkheid en giet je je mening erover, dit keer neem je de werkelijke werkelijkheid en plak je je visie erop. Is het dan nog wel echt? Ziet de toeschouwer dan niet een vertekend beeld van deze werkelijke werkelijkheid waardoor hij of zij het werkelijke niet meer ziet maar het symbool voor deze werkelijkheid? Als dit zo is wil ik bij deze de aarde en het gehele universum uitroepen als mijn kunstwerk (ik ben vast niet de eerste) en officieel realiteit vernietigen. Jezus, voelt lekker zo op de zondagavond.

 

Nu ga ik dit helemaal vervormen tot iets ietepetieterigs. Laatst zei iemand (ik ga geen namen noemen) tegen mij dat ze dacht (nu valt al vijftig procent van de wereldbevolking af) dat ik net alsof deed dat ik kunstenaar was. Dat ik gewoon mensen die ik goed werk vond maken imiteerde op een manier zodat het niet herkenbaar is, wat grapjes en interessante teksten erbij toevoegde en esthetisch beeldmateriaal maakte en lekker iedereen liet geloven dat ik thuis hoor op de kunstacademie. Natuurlijk was ik beledigd, want het was een belediging. Maar eigenlijk was het helemaal geen belediging. Ik zei: “Dat klopt. En dat doet iedere andere kunstenaar ook.”

 

(Dat is niet wat ik zei en eigenlijk is deze hele situatie nooit gebeurd. Maar het maakt niet uit of het echt gebeurd is, dat is precies waar dit hele stukje om ging.)

 

 

LEVI VAN GELDER

@officialtoppy

click